Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme

* Doğada yaşayan canlıların doğması, büyümesi, gelişmesi, üremesi ve ölmesi olaylarının akışına HAYAT DÖNGÜSÜ denir.

Büyüme ve gelişme tüm canlılar için ortak özelliktir. Bu nedenle hayvanlarda tıpkı insanlar gibi doğar, büyür, gelişir, ürer ve ölürler. Yani onlarında bir hayat döngüleri vardır.

* Hayvanlarda da üreme, insanlar gibi döllenme olayı sayesinde gerçekleşir. Hayvanlarda, erkek ve dişi üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta hücrelerinin) çekirdeklerini birleşmesine döllenme, döllenme sonucu oluşan döllenmiş yumurta hücresine zigot denir.

 * Zigot oluştuktan sonra gelişerek embriyo denilen canlı taslağını oluşturur. Oluşan embriyoda gelişimini tamamlayarak yeni bir canlıyı oluşturur. Embriyonun büyüyerek gelişebilmesi için beslenmesi ve korunması gerekir. Bunun için embriyoya uygun bir ortam sağlanmalıdır.

 YUMURTA +SPERM  —->  DÖLLENME —->  ZİGOT—->  EMBRİYO—-> FETÜS—->  YENİ BİR CANLI şeklindedir.

 Döllenme Çeşitleri

 * Hayvanlarda sperm ve yumurta hücresinin birleşmesi olayı iki farklı şekilde gerçekleşir. Bunlar;

a) Dış Döllenme :

* Sperm ve yumurta hücrelerinin vücut dışında, suda birleşmesidir. Bu canlılar döllenme şansını arttırabilmek için aynı anda aynı yerlere çok sayıda üreme hücresi bırakırlar. Döllenme ve döllenme sonucu oluşan embriyonun gelişimi suda olur.

* Balık, kurbağa ve suda yaşayan omurgasızlarda görülür.

b) İç Döllenme :

* Sperm ve yumurta hücrelerinin dişi canlının (annenin) vücudunda birleşmesidir. (Karadaki çevresel olumsuzluklardan dolayı iç döllenme gerçekleşir). İç döllenme olayında erkek birey çok sayıda, dişi birey az sayıda üreme hücresi oluşturur.

* İç döllenme şansı, dış döllenme şansından daha yüksektir.

* Kuşlar, sürüngenler, suda yaşayan memeliler (omurgalılar) ile karada yaşayan memeliler, insanlar ve diğer canlılarda görülür

Omurgalı Hayvanlar

* İskelet sistemine sahip olan hayvanlara omurgalı hayvanlar denir. Omurgalı hayvanlar kendi aralarında; balıklar, kurbağalar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olarak beş gruba ayrılırlar.

Bütün omurgalı hayvanlar;

• İskelet sistemine sahiptir.

• Döllenme ile çoğalırlar.

• Döllenme sonucu yumurta veya doğurarak çoğalırlar.

• Dolaşım sisteminde kapalı dolaşım görülür. (Kanın sadece damarlar içinde dolaşması).

1- Balıklar :

• Solungaç solunumu yaparlar (Suda çözünmüş havanın oksijenini kullanırlar).

• Yumurta ile çoğalırlar.

• Genellikle yavru bakımı görülmez.

• Dış döllenme görülür. (Döllenme olayı ana canlının vücudu dışında gerçekleşir).

• Gelişmeleri sırasında başkalaşım geçirmezler.

• Yavrularını sütle beslemezler.

2- Kurbağalar :

• Larva döneminde suda solungaç solunumu, ergin dönemde karada deri ve akciğer solunumu yaparlar.

• Yumurta ile çoğalırlar.

• Yavru bakımı görülmez.

• Dış döllenme görülür.

• Gelişimleri sırasında başkalaşım geçirirler.

3- Sürüngenler :

• Akciğer solunumu yaparlar.

• Yumurta ile çoğalırlar.

• Yavru bakımı görülmez.

• İç döllenme görülür.

• Gelişimleri sırasında başkalaşım değil, gömlek değişimi görülür.

  i) Kertenkeleler :

• Tehlike anında kuyruğunu koparır. Düşman kuyrukla uğraşırken kaçar. Daha sonra kopan kuyruğun yerine yenisini yapar. Buna rejenerasyon (yenilenme) denir.

 ii) Yılanlar :

• Hareket üyeleri yoktur. Sürünerek hareket ederler.

• Bazı türleri zehirlidir.

• Gelişimleri sırasında gömlek değişimi görülür.

• Besinlerini çiğnemeden yutarlar.

 iii) Kaplumbağalar :

• Vücutlarını düşmandan koruyan kabukları vardır. Bu kabuk dış iskelet değildir, iç iskelete bağlıdır.

 iv) Timsahlar :

• Nehir ve göllerde yaşarlar.

• Alt çeneleri sabit, üst çeneleri hareketlidir.

• Kalpleri dört odacıklıdır.

• Kalpte kirli ve temiz kan karışmaz. Kalp çıkışında panizza kanalında karışır. Vücudu karışık kan dolaşır.

4- Kuşlar :

• Akciğer solunumu yaparlar.

• Yumurta ile çoğalırlar.

• Yavru bakımı görülür.

• İç döllenme görülür.

• Gelişimleri sırasında başkalaşım geçirmezler.

 

5- Memeliler :

• Akciğer solunumu yaparlar.

• Doğurarak çoğalırlar.

• Yavru bakımı görülür.

• İç döllenme görülür.

Comments