Bitkilerde Meyve ve Tohum Oluşumu

Döllenmeden sonra bitki, embriyonun ve besin deposunun bulunduğu bir yapı oluşturmaya başlar. Tohum taslağı denen ve tohumu oluşturacak olan bu yapı, yumurtalık içinde meyve ile birlikte gelişir ve bitkinin tohumu olgunlaşır.

* Tozlaşma ve döllenmeden oluşan embriyo gelişerek tohumu oluşturur. Koruyucu bir kabukla çevrili olan embriyo ve besin maddesinden oluşan yapıya, tohum denir. Tohum canlının bütün özelliklerini taşıyan canlı yapıdır. Tohumda su oranı çok düşüktür. Uygun koşullar olursa çimlenir.

* EMBRİYO + ÇENEK (BESİ DOKU) = TOHUM

 * Bitki türüne göre tohumlar birçok farklılıklar gösterir. Ancak, tüm tohumlarda üç yapı bulunur.

Bunlar;

1- Tohum Kabuğu: Tohumu sarar, dış etkilerden korur. Çimlenme sırasında suyla şişerek patlar.

2- Embriyo: Zigotun bölünüp çoğalmasıyla oluşur. Bitkinin küçük bir taslağıdır. Kök, gövde, yaprak taslaklarını içerir.

3- Çenek (Besi Doku): Embriyoya bağlı besin deposudur. Çimlenme sırasında embriyonun beslenmesini sağlar. Fasulye, nohut gibi bitkilerde besi doku yoktur. Embriyo besinini çenek yaprak içinden alır.


* Döllenmiş tohum taslağı (embriyo) tohumu oluştururken, başta yumurtalık olmak üzere çiçeğin diğer kısımları gelişerek meyveyi oluşturur. O halde tohum ve tohumu çevreleyen kısımların hepsine meyve denir. Meyvenin temel görevi tohumu korumak ve tohumun taşınıp dağılmasına yardımcı olmaktır. Besin ve su biriktirerek etlenen meyvelere etli meyveler denir. Erik, kayısı, kiraz, domates, üzüm gibi. Bazı bitkilerde meyve etlenmez. Bunlara kuru meyve denir. Fındık, ayçiçeği, haşhaş, kestane, bakla, fasulye gibi.

Meyvenin Oluşumu Animasyonunu İzlemek İçin Tıklayınız

Bitki tohumlarının yayılma yolları

* Tohumlar bitkilerin nesillerini sürdürmelerini sağlar. Bazı meyveler tek tohumluyken, bazıları çok sayıda tohuma sahiptir. Tohumların farklı büyüklük, şekil ve sayıda olmaları farklı çevre şartlarına uyma yeteneklerini artırır ve nesillerinin devamını sağlar.

 * Akçaağaç tohumları helikopter pervanesi gibi dönerek düşer. At kestanesi ağacının yeşil renkli dikenli meyveleri içinde gelişen tohumlar, meyve olgunlaşınca yere düşer.

* Karahindiba bitkisinin tohumları rüzgârla çevreye dağdır. Böğürtlen, kuşlar tarafından yenilir ve tohumları kuşların dışkısıyla toprağa karışır. Tohumlar rüzgârla, suyla, hayvanlara yapışarak ya da hayvanlar tarafından yenilerek yayılır.

Tohumların Kullanım Alanları

 * İnsanlar ve hayvanlar besin kaynağı olarak meyve ve tohumları kullanır. Geçmişten günümüze bitkilerden elde edilen ürünler, teknolojik gelişmelere bağlı olarak çeşitlenmiştir. Örneğin; mısır bitkisi, tarlalardan toplandıktan sonra işlenmek üzere fabrikalara gönderilir. Teknolojiye bağlı olarak çeşitli işlemlerden geçen mısır; mutfaklarımızda un, yağ, konserve gibi farklı şekillerde kullanılmaktadır.

 * Teknolojik gelişmelere paralel olarak bitkilerin kullanıldığı bir başka alan da ilaç sanayidir. Örneğin; yüksük otu bitkisinin yaprağından elde edilen bir madde kalp ilaçlarının yapımında kullanılmaktadır.

Comments