Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nedir?

* Deniz, göl ve akarsularda büyüklükleri ve cinsleri birbirinden farklı olan pek çok cisim görürüz. Bu cisimlerin kimi su yüzeyinde yüzer, kimi su içerisinde farklı derinliklere iner, kimi de dibe batar. Cisimlerin sudaki konumlarını belirleyen etkinin cevabını 2200 yıl önce Archimedes (Arşimet) vermiştir.

Rivayete göre Archimedes bir gün banyo yapmak için su dolu bir küvete girer. Küvetin kenarlarından taşan suyu görünce, bu suyun ağırlığı ile kendi vücut hacminin suda kalan kısmı arasında bir ilişki olabileceğini düşünür ve cisimlerin bir sıvıda yüzmesi ya da batmasıyla ilgili bir sonuca ulaşır.

* Havada uçan balonlara, uçurtmalara, kuşlara ve uçaklara olduğu gibi suda yüzen balıklara, gemilere ve kayıklara da Dünya’nın merkezine doğru (aşağı yönde) şekildeki gibi bir çekim kuvveti etki eder. Dolayısıyla cismin, sıvıdaki ağırlığı havadaki ağırlığından, sıvının uyguladığı kaldırma kuvveti kadar azalmış olur.

* Sıvı içerisine bırakılan herhangi bir cisme görüldüğü gibi değişik yönlerde ve farklı büyüklüklerde itme kuvvetleri etki eder.

  

* Şekilde 100N’luk cisim suya girince batan kısım kadar su taşırdı. Taşırdığı suyun ağırlığı 15N’dır. Suyun 100N’luk cisme uyguladığı kaldırma kuvveti siyah okun yönünde ve kuvvetin değeri 15N’luk bir kuvvet olmuştur.

 

* Eğer yukarıdaki deneyi etil alkol ile yapmış olsa idik batan hacim yani cismin suya girince değiştirdiği hacim miktarı , sudaki ile aynı olacaktı. Fakat kaldırma kuvveti sadece batan hacme bağlı değildir. İçine girdiği sıvının yoğunluğuna da bağlıdır.

      

* d (su) > d (etil alkol)   olduğundan dolayı suda daha fazla bir kaldırma kuvveti söz konusudur. Kaldırma kuvveti, cismin sıvıya batan kısmın hacmi yanında batırıldığı sıvının yoğunluğuna da bağlıdır.” Cismin ağırlığı ise bir miktar azalmıştır. Artık cisim 100N-15N=85N dır.

* Yandaki şekilde taş havada dinamometre ile ölçülüyor ve 40 N bulunuyor. 2. durumda suyun içine batırılarak ölçüm yapılıyor ve dinamometredeki değer 25 N okunuyor. Buradan suyun taşa uyguladığı kuvvet 40-25=15 N olarak bulunabilir.

3. durumda cisim tuzlu suyun içine batırılarak ölçüm yapılıyor. Dinamometredeki değer 15 N okunuyor. Buradan suyun taşa uyguladığı kuvvet 40-15=25 N olarak bulunabilir.

* Bu sonuçlara göre tuzlu suyun cisimlere daha fazla kaldırma kuvveti uyguladığı görülebilir. Tuz, suyun yoğunluğunu arttırarak kaldırma kuvvetini arttırmıştır. Denizde daha kolay yüzülmesinin sebebi suyun daha fazla kaldırma kuvveti uygulamasıdır.

No Comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>